Thanh Hải

Trong ký ức của nhiều thế hệ khán giả cải lương, Thanh Hải là một giọng ca có màu sắc riêng biệt, không thể lẫn với bất kỳ ai. Tên thật là Hồ Văn Xia, ông sinh năm 1933 tại vùng Dĩ An, Sông Bé trước đây, nay thuộc tỉnh Bình Dương. Tuổi thơ của ông trải qua nhiều biến động: cha bị quân Pháp bắt và sát hại, còn ông phải sớm rời trường lớp để làm việc tại đồn điền cao su Bến Cát. Chính những tháng ngày lao động ấy lại nuôi dưỡng một tình yêu bền bỉ với tiếng hát, khi ông thường lắng nghe cải lương qua radio và học theo giọng ca Út Trà Ôn.

Năm 1959, nhờ sự giới thiệu của soạn giả Điền Long, Hồ Văn Xia được nghệ sĩ Hữu Chí nhận vào đoàn và đặt nghệ danh Thanh Hải. Từ những vai diễn đầu tiên, ông từng bước trưởng thành qua môi trường của các đoàn Thủ Đô, Kim Chưởng và Kim Chung. Những người đi trước như Ba Vân đã giúp ông rèn luyện cách ca, cách diễn và đặc biệt là nghệ thuật ngâm Tao Đàn – lối ngâm có độ ngân dài, phóng khoáng, giàu chất trữ tình.

Thanh Hải ghi dấu qua nhiều vai diễn như Ai Bình Cơ trong Hai chiều ly biệt, Hải Bằng trong Cô gái sông Đà, Trần Tử Lang trong Nắng chiều trên sông Dịch, Điền Sơn trong Thuyền ra cửa biển và Quách Tỉnh trong Lưới Tình. Với vai Quách Tỉnh, ông đoạt Huy chương Vàng giải Thanh Tâm năm 1967. Báo giới sân khấu khi ấy gọi ông là “Vua ngâm Tao Đàn”, một danh xưng gắn liền với kỹ thuật xử lý làn hơi và phong cách ca ngâm đầy nam tính.

Sau thời kỳ cộng tác với các đoàn lớn, Thanh Hải lập đoàn Thanh Hải – Văn Hường rồi về đoàn Thái Dương. Sau năm 1975, ông tiếp tục làm việc tại các đoàn Phước Chung và nhiều sân khấu khác trước khi dần lui khỏi ánh đèn. Năm 2007, ông trở lại biểu diễn cùng Ngọc Hương trong một chương trình gây quỹ, để lại cho khán giả một lần nữa được nghe chất ngâm Tao Đàn đặc trưng. Thanh Hải qua đời ngày 16 tháng 9 năm 2014, nhưng dấu ấn của ông vẫn hiện diện trong lịch sử phát triển của nghệ thuật vọng cổ và cải lương.

Nguồn tham khảo

• Tuổi Trẻ – Nghệ sĩ Thanh Hải – “Vua ngâm Tao Đàn” từ trần
• Tư liệu Hạnh Ái Tông, Tìm hiểu về cải lương
• Thế Giới Cải Lương – Thanh Hải

Cập nhật gần nhất: 01/11/2026