Điêu Huyền

Từ đờn ca tài tử đến trang tuồng cải lương

Điêu Huyền, tên thật là Phạm Văn Điều, sinh năm 1915 tại Nhơn Nghĩa, Phong Điền, Cần Thơ. Là người con thứ chín trong gia đình đông anh em, ông thường được gọi thân mật là Chín Điều. Từ môi trường đờn ca tài tử quê nhà, ông sớm bộc lộ năng khiếu về âm nhạc, chữ nghĩa và mỹ thuật sân khấu.

Trong thời gian học tại Collège de Cần Thơ, ông được biết đến là người học giỏi, viết chữ đẹp và có khả năng sử dụng chữ Hán. Điêu Huyền không chỉ viết kịch bản mà còn tự tay thiết kế cảnh trí, phông màn cho vở diễn. Sự kết hợp giữa tư duy văn chương và con mắt sân khấu giúp những tác phẩm của ông có không khí riêng, giàu màu sắc lịch sử và giàu tính trình diễn.

Người dựng nền cho Lam Sơn

Sau Cách mạng tháng Tám, Điêu Huyền tham gia công tác thông tin, tuyên truyền và sáng tác cho các đoàn văn nghệ. Khoảng giữa năm 1952, ông sáng lập Đoàn cải lương Lam Sơn thuộc Ty Thông tin Cần Thơ. Vở Mười năm gian khổ, còn được biết đến với tên Chén cháo Chí Linh, trở thành một trong những tác phẩm tiêu biểu của đoàn, thể hiện tinh thần yêu nước và ý chí vượt qua gian lao.

Năm 1954, ông vào Sài Gòn tiếp tục viết tuồng. Những tác phẩm như Chim Việt cành Nam, Ánh lửa rừng khuya, Gió bụi biên thùy và Tiếng hò sông Hậu cho thấy sở trường xây dựng những câu chuyện có xung đột rõ, đặt nhân vật trước lựa chọn đạo lý và số phận. Ông cũng từng đảm nhiệm vai trò kỹ thuật, góp phần tổ chức và nâng chất lượng dàn dựng cho nhiều đại ban cải lương.

Dấu ấn còn lại

Điêu Huyền qua đời năm 1983 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Bên cạnh những vở tuồng được khán giả nhớ đến, ông còn được nhắc như một người làm sân khấu toàn diện: biết viết, biết dựng, hiểu kỹ thuật và sẵn lòng nâng đỡ lớp nghệ sĩ trẻ. Di sản của ông tiếp tục hiện diện qua những tác phẩm giàu tinh thần nhân văn và tình yêu quê hương.

Cập nhật gần nhất: 01/11/2026