Mộc Quán

Cây đại thụ của sân khấu Nam Bộ

Mộc Quán, tên thật là Nguyễn Trọng Quyền, sinh năm 1876 tại Thạnh Hòa Trung Nhứt, Thốt Nốt, nay thuộc thành phố Cần Thơ. Ông được học chữ Nho, chữ Quốc ngữ và tự trau dồi Pháp văn. Trong thời gian làm việc tại hãng rượu Phước Hiệp, ông có dịp tiếp xúc với nghệ nhân hát Tiều, học đàn cò và mở rộng vốn hiểu biết về sân khấu.

Từ những sinh hoạt tài tử và các gánh hát đang phát triển ở Nam Bộ, Nguyễn Trọng Quyền bước vào nghề thầy tuồng. Ông tham gia thành lập gánh Tập Ích Ban, rồi cộng tác với nhiều đoàn như Huỳnh Kỳ, Hữu Thành, Phụng Hảo và Ngự Bình. Trong gần nửa thế kỷ, ông viết khoảng 85–90 tuồng, một con số rất lớn đối với sân khấu thời kỳ đầu.

Việt hóa tuồng cổ và truyền nghề

Các tác phẩm Châu Trần Kết Nghĩa, Tây Sương Ký, Phụng Nghi Đình và Vạn Huê Lầu cho thấy sở trường của Mộc Quán trong việc chuyển hóa tích truyện cổ thành ngôn ngữ cải lương. Trích đoạn Điêu Thuyền bái nguyệt từ Phụng Nghi Đình được lưu truyền lâu dài và từng được dùng trong đào tạo sân khấu.

Vai trò của ông không dừng ở sáng tác. Mộc Quán trực tiếp truyền dạy cho nhiều nghệ sĩ, trong đó có Phùng Há, Năm Châu và Sáu Trâm. Ông góp phần Việt hóa cách ca, cách diễn và bài bản chịu ảnh hưởng từ hát bội, hát Tiều, để tạo nên một phong cách tuồng Tàu phù hợp với khán giả cải lương Nam Bộ.

Người thầy của nhiều thế hệ

Mộc Quán qua đời năm 1953. Tên tuổi ông vẫn được nhắc với sự kính trọng như một Hậu Tổ của cải lương. Những công trình nghiên cứu và giải thưởng mang tên Mộc Quán – Nguyễn Trọng Quyền tiếp tục nối dài ảnh hưởng của ông trong đời sống sân khấu hôm nay.

Cập nhật gần nhất: 01/11/2026