Xuân Yến

Nữ hổ tướng của gia tộc Minh Tơ

Xuân Yến, tên đầy đủ là Nguyễn Xuân Yến, sinh năm 1944 tại Sài Gòn, là con gái lớn của nghệ sĩ Minh Tơ và Bảy Sự. Bà thuộc dòng nghệ thuật Vĩnh Xuân – Bầu Thắng – Minh Tơ – Thanh Tòng, đồng thời là chị của nhiều nghệ sĩ nổi tiếng như Thanh Tòng, Thanh Loan, Công Minh và Thanh Sơn. Các nguồn cũ có nơi ghi năm sinh 1947, nhưng tư liệu báo chí về tang lễ xác nhận bà sinh năm 1944.

Từ năm lên sáu tuổi, Xuân Yến đã được cha dạy nghề trong lớp Đồng Ấu Minh Tơ. Vì sống ngay trong rạp hát, bà học nghề bằng cách quan sát từng đêm diễn, thuộc tuồng, nhắc lớp và tập luyện cùng các bạn đồng ấu. Nền tảng ấy giúp bà có thể đảm nhận nhiều dạng vai: tướng võ như Quan Công, Lữ Bố, Triệu Tử Long; đào võ như Phàn Lê Huê, Thần Nữ, Đào Tam Xuân; đào văn, vai mụ và cả những nhân vật thường dân.

Xuân Yến từng là đào chánh của Vĩnh Xuân – Khánh Hồng và Đoàn Cải lương tuồng cổ Minh Tơ. Bà ghi dấu qua Trảm Trịnh Ân, Thần Nữ dâng Ngũ Linh Kỳ, Nhiếp Chính Ỷ Lan, Đường về núi Lam và nhiều vở tuồng cổ, dã sử. Trên sân khấu Kim Chưởng, bà tạo thành cặp diễn ăn ý với nghệ sĩ Hữu Cảnh; gia đình và nghề nghiệp của họ tiếp tục gắn với truyền thống tuồng cổ trong nhiều năm.

Về sau, Xuân Yến chuyển sang những vai phụ, làm chỗ dựa nghề nghiệp cho lớp con cháu và tổ chức các suất hát cúng đình, tạo cơ hội cho nghệ sĩ trẻ rèn luyện. Bà qua đời ngày 29 tháng 7 năm 2023 tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 80 tuổi. Di sản của Xuân Yến nằm ở khả năng hóa thân đa dạng và tinh thần trao truyền, giúp dòng tuồng cổ Minh Tơ tiếp tục có người kế nghiệp.

Cập nhật gần nhất: 01/11/2026